- Nazwa: Zabieg usunięcia cewki moczowej
- Jednostka: Oddział urologiczny
- Kategoria: operacje, zabiegi i badania urologiczne
Cewka moczowa jest przewodem wyprowadzającym mocz z pęcherza
moczowego na zewnątrz organizmu. Operacja cewki moczowej polegająca na
jej częściowym bądź całkowitym usunięciu czyli uretrektomia to bardzo rzadka
procedura chirurgiczna, przeprowadzana tylko w specyficznych przypadkach,
najczęściej w związku z nowotworami złośliwymi cewki moczowej, które nie mogą
być usunięte w inny sposób, lub w sytuacjach, gdy inne formy leczenia nie
przyniosły oczekiwanych rezultatów. Rzadziej wykonuje się ją w wyniku urazów i
innych niż nowotworowe chorób tego narządu. Uretrektomię wykonuje się zarówno u
kobiet, jak i u mężczyzn, jednak operacja cewki moczowej u mężczyzn jest
bardziej skomplikowana, ponieważ ich cewka moczowa jest dłuższa i przechodzi
przez prostatę oraz prącie, co wpływa na sposób funkcjonowania zarówno układu
moczowego, jak i płciowego.
Kto wykonuje wybraną usługę?
Andrzej Kacprzak
Piotr Kowalski
Główną korzyścią wynikającą z uretrotomii jest możliwość
usunięcia zmian patologicznych, które zagrażają zdrowiu, a nawet życiu
pacjenta, takich jak nowotwory lub rozległe uszkodzenia cewki moczowej. Zabieg
może również zwiększyć szanse na wyleczenie raka, ponieważ w przypadku
nowotworów cewki moczowej usunięcie całej cewki może być jedynym sposobem na
całkowite usunięcie nowotworu i zapobieganie jego dalszemu rozprzestrzenianiu
się czyli dawaniu przerzutów do innych obszarów organizmu pacjenta. Poza tym u pacjentów,
u których inne metody leczenia nie przyniosły rezultatów, zabieg może
zredukować dolegliwości związane z bólem, infekcjami czy problemami z
oddawaniem moczu. Częściowa lub całkowita resekcja cewki może być też konieczna
ze względu na nawrotowe zwężenie cewki moczowej.
Zabieg usunięcia cewki moczowej jest ostatecznością, dlatego
zanim operacja cewki zostanie przeprowadzona, lekarze rozważają i
stosują inne, alternatywne metody leczenia, takie jak:
- radioterapia
– zazwyczaj skuteczna alternatywa operacji, szczególnie w początkowych
stadiach choroby,
- chemioterapia
– stosowana w zaawansowanych przypadkach nowotworów, zwłaszcza wówczas gdy
operacja wycięcia nowotworu jest niemożliwa lub niezalecana,
- resekcja
przezcewkowa (TUR) – w przypadku mniejszych guzów cewki moczowej i w mniej
zaawansowanym stadium, możliwe jest ich usunięcie przez cewkę moczową, bez
konieczności jej całkowitej resekcji,
- laseroterapia
– niekiedy zmiany w obrębie cewki moczowej mogą być leczone za pomocą
lasera, co zmniejsza inwazyjność zabiegu i minimalizuje ryzyko powikłań.
Zabieg usunięcia cewki moczowej jest przeprowadzany dopiero
w sytuacji, gdy inne metody leczenia nie są skuteczne lub gdy nie ma możliwości
ich zastosowania. Główne wskazania do operacji obejmują natomiast nowotwory cewki
moczowej, w szczególności w przypadkach nowotworów złośliwych, które
rozprzestrzeniły się na inne tkanki i nie mogą być leczone mniej inwazyjnymi
metodami, poważne urazy cewki moczowej, które spowodowały trwałe uszkodzenie
cewki i brak możliwości jej naprawy. Powodem do operacji usunięcia cewki
moczowej mogą być również nawracające infekcje i zwężenia cewki, oporne na
leczenie.
Jeśli cewkę moczową operacyjnie się usunie, wówczas
wykonywana jest tzw. urostomia czyli niewielki otwór w podbrzuszu, dający nowy
sposób wydalania moczu z organizmu poprzez specjalny woreczek umieszczony na
tym otworze (stomia), aby zbierać mocz. Innym rozwiązaniem może być też cewnik
odprowadzający mocz z urostomii.
Do operacji usunięcia cewki moczowej, która jest
skomplikowaną procedurą, pacjent musi być odpowiednio przygotowany. Zależnie od
stopnia zaawansowania choroby, operacja może obejmować usunięcie części lub
całości cewki moczowej oraz rekonstrukcję układu moczowego. Przed zabiegiem
pacjent musi przejść szczegółowe badania, w tym obrazowanie np. tomografię
komputerową, aby dokładnie określić zakres zmian. Przed operacją często podaje
się też antybiotyki, by zapobiec infekcjom. Zabieg jest przeprowadzany w znieczuleniu
ogólnym. Chirurg wykonuje cięcie, aby uzyskać dostęp do cewki moczowej. W
zależności od zakresu zmian, może wykonać usunięcie cewki moczowej u
mężczyzn i kobiet w całości lub w części. Jeśli cewka moczowa jest poważnie
uszkodzona lub zajęta przez nowotwór, może być konieczne jej całkowite
wycięcie. W zależności od rozległości zabiegu, konieczne może być również
przeprowadzenie rekonstrukcji dróg moczowych. Może to obejmować stworzenie
nowej drogi dla moczu (stomia) lub zastosowanie protez. Po zakończeniu
usunięcia lub rekonstrukcji chirurg zszywa ranę i pacjent zostaje przeniesiony
na oddział pooperacyjny do obserwacji.
Należy podkreślić, że decyzja o wykonaniu operacji cewki
moczowej u mężczyzn czy u koniet jest zawsze dokładnie rozważana przez
zespół medyczny, który bierze pod uwagę stopień zaawansowania choroby, ogólny
stan zdrowia pacjenta oraz dostępność innych, oszczędzających metod leczenia.
Zabieg usunięcia cewki moczowej może być jedynym
rozwiązaniem, które przyniesie pacjentowi zdrowie dzięki wyeliminowaniu
nowotworu. Jednak jako poważna procedura medyczna, pociąga też za sobą
możliwość wystąpienia powikłań, takich jak:
- trudności
w oddawaniu moczu – a dokładnie trudności z kontrolą oddawania moczu bądź
konieczność korzystania z worka stomijnego – w zależności od rozległości
operacji,
- zmniejszenie
jakości życia – zwłaszcza u mężczyzn, zabieg może prowadzić do zmian w
funkcjach seksualnych lub płciowych, w zależności od stopnia usunięcia
cewki,
- plastyka
cewki – konieczność dodatkowych zabiegów rekonstrukcyjnych,
- ryzyko
infekcji i powikłań – jak przy każdej operacji.
Przeciwwskazania do operacji obejmują zły ogólny stan
zdrowia pacjenta, w tym również schorzenia, które zwiększają ryzyko operacyjne,
jak również niezdrowe tkanki otaczające cewkę moczową, co oznacza, że jeśli
zmiany chorobowe są zbyt rozległe lub obejmują też inne narządy czyli występują
przerzuty, może to uniemożliwić przeprowadzenie zabiegu.