Tonometria

W pierwszej kolejności pacjent jest przygotowywany do badania. W przypadku stosowania metod kontaktowych, pacjentowi podawane są krople znieczulające, dla zminimalizowania dyskomfortu. Procedura polega na tym, że w przypadku, gdy stosowana jest aplanacyjna tonometria Goldmanna lekarz używa lampy szczelinowej i delikatnie dotyka rogówki pryzmatem, natomiast w metodzie bezdotykowej urządzenie emituje strumień powietrza na powierzchnię oka. Lekarz dokonuje pomiaru ciśnienia, a wynik w milimetrach słupa rtęci (mmHg) jest odczytywany i zapisywany w dokumentacji pacjenta. Prawidłowe wartości wynoszą zwykle od 10 do 21 mmHg. Po zakończeniu badania pacjent może od razu wrócić do swoich codziennych aktywności.

Tonometria może być wykonywana różnymi metodami, w zależności od potrzeb diagnostycznych oraz dostępnego sprzętu. Jednym z jej typów jest tonometria aplanacyjna Goldmanna, która stanowi złoty standard w pomiarze ciśnienia wewnątrzgałkowego. Wykonuje się ją za pomocą lampy szczelinowej oraz specjalnego pryzmatu, który spłaszcza rogówkę w sposób kontrolowany. Z kolei tonometria bezdotykowa czyli powietrzna to metoda, w której strumień powietrza prowadzi do kontrolowanej deformacji rogówki. Pomiar odbywa się bez kontaktu z okiem, co minimalizuje ryzyko wystąpienia infekcji. Rzadziej stosowaną metodą jest tonometria impresyjna, która polega na odkształceniu rogówki za pomocą specjalnego tłoczka. Nowoczesną metodą stosowaną do pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego jest tonometria dynamiczna konturowa Pascala, uwzględniająca biomechaniczne właściwości rogówki, co w przypadku niektórych pacjentów czyni ją bardziej precyzyjną. Z kolei tonometria ICare to metoda szybka, nieinwazyjna, wykorzystująca lekką sondę, która bardzo delikatnie dotyka rogówki. Jest popularna w pediatrii oraz u pacjentów, którzy mają trudności z innymi metodami.

Tonometria jest zalecana m.in. w ramach rutynowych badań profilaktycznych, szczególnie u pacjentów po czterdziestym roku życia, kiedy wzrasta ryzyko zachorowania na jaskrę. Wykonuje się ją także u pacjentów z podejrzeniem jaskry oraz gdy w wywiadzie rodzinnym potwierdzono przypadki tej choroby. Z kolei u pacjentów już zdiagnozowanych stosowana jest w ramach monitorowania choroby oraz w celu oceny skuteczności leczenia. Tonometrię wykonuje się także u pacjentów po urazach oka, aby sprawdzić, czy ciśnienie wewnątrzgałkowe nie uległo zmianie, jak również po operacjach oka, w celu monitorowania prawidłowego gojenia się. Badanie to pozwala na wczesne wykrycie jaskry, a u pacjentów już zdiagnozowanych pozwala ocenić skuteczność terapii. Może także pomóc w wykryciu stanów zapalnych, guzów wewnątrzgałkowych czy powikłań pooperacyjnych.

Tonometria oka jest badaniem diagnostycznym stosowanym powszechnie w okulistyce, jednak nie jest obarczona pewnymi wadami. Jedną z nich jest nieprecyzyjność w przypadku rogówki zmienionej chorobowo, ponieważ grubość i elastyczność rogówki mogą wpływać na dokładność pomiaru. W przypadku metod kontaktowych tonometrii zawsze istnieje minimalne ryzyko infekcji. Dodatkowo, niektórzy pacjenci odczuwają lęk przed kontaktem z urządzeniem, zwłaszcza w przypadku metod aplanacyjnych.

Przeciwwskazania do tonometrii oka to przede wszystkim infekcje oka - w przypadku stanów zapalnych lub aktywnych zakażeń jak np. zapalenie spojówek badanie nie jest wskazane. Ne wykonuje się go także w przypadku uszkodzenia rogówki, kiedy jej ciągłość zostanie przerwana, co uniemożliwia dokonanie precyzyjnego pomiaru. Tonometrii metodą kontaktową nie można wykonać również u pacjentów wykazujących nadwrażliwość bądź uczulenie na krople znieczulające.