Menopauza

Menopauza jest ostatnią miesiączką w życiu kobiety, po której przez kolejne dwanaście miesięcy nie występują żadne krwawienia. Zazwyczaj menopauza następuje pomiędzy 45. a 55. rokiem życia, choć u niektórych kobiet może pojawić się bądź wcześniej i wówczas mówi się o przedwczesnej menopauzie, bądź później. Proces przejścia do menopauzy czyli perimenopauza, może trwać od kilku miesięcy do kilku lat i jest związany z dużymi wahaniami poziomu hormonów płciowych, takich jak estrogen i progesteron.

Objawy menopauzy mogą być zróżnicowane u różnych kobiet, różniąc się od siebie także intensywnością. Można je jednak podzielić na trzy zasadnicze kategorie objawów: fizyczne, psychiczne oraz zmiany metaboliczne. Wśród objawów fizycznych najczęściej pojawiają się uderzenia gorąca i nocne poty, suchość pochwy i spadek libido, jak również przyrost masy ciała, zwłaszcza w okolicy brzucha, wypadanie włosów lub ich przerzedzenie oraz zmniejszona elastyczność skóry. Z kolei menopauzy objawy psychiczne to zazwyczaj wahania nastroju, drażliwość i niepokój, a także depresja bądź obniżony nastrój i problemy z koncentracją i pamięcią. Natomiast zmiany metaboliczne oznaczają zwiększone ryzyko osteoporozy oraz podwyższony poziom cholesterolu i ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Terapia menopauzy ma na celu złagodzenie uciążliwych objawów, jak również przeciwdziałanie długoterminowym skutkom spadku estrogenów.  Stosuje się najczęściej tabletki na menopauzę czyli hormonalną terapię zastępczą, polegającą na dostarczaniu hormonów, które organizm przestaje produkować, czyli estrogenu i progesteronu. HTZ może mieć taką formę, jak tabletki, plastry na menopauzę czy wkładki domaciczne i skutecznie redukuje objawy w postaci uderzeń gorąca, suchości pochwy czy zmian nastroju.

Stosuje się również leczenie objawowe – m.in. podając leki na osteoporozę w przypadku jej wykrycia, zalecając żele nawilżające i kremy estrogenowe na suchość pochwy oraz leki antydepresyjne jeśli menopauzie towarzyszą silne objawy emocjonalne. Skuteczny lek na menopauzę to także zmiana stylu życia, uwzględniająca regularną aktywność fizyczną, dietę bogatą w wapń, witaminę D i fitoestrogeny, a także redukcja stresu i stosowanie technik relaksacyjnych, takich jak joga czy medytacja.

Leczenie, przede wszystkim w formie hormonalnej terapii zastępczej należy wdrożyć w przypadku gdy powoduje menopauza bardzo złe samopoczucie i występowania silnych objawów, obniżających jakość życia, jak uderzenia gorąca, suchość pochwy czy bóle stawów. Warto je rozważyć również w przypadku wysokiego ryzyka osteoporozy i złamań, jak również w przypadku wywołanych menopauzą problemów emocjonalnych, jak depresja czy niepokój.

Nie zawsze jednak leczenie menopauzy jest łatwe. Mogą bowiem pojawić się pewne trudności, w tym zwiększone ryzyko zakrzepicy, raka piersi i udaru mózgu u niektórych kobiet. Problemem może być również nietolerancja przez niektóre pacjentki leków i doświadczanie w związku z tym ich działań niepożądanych, takich jak nudności czy bóle głowy. Menopauza to również czas wyzwań psychologicznych, wynikających z trudności w zaakceptowaniu zmian w organizmie.

Warto podkreślić, że menopauza jest naturalnym etapem życia kobiety, jednak nie musi on wcale oznaczać spadku jakości życia. Dzięki odpowiedniej diagnostyce i leczeniu możliwe jest złagodzenie jej objawów i zapobieganie długoterminowym skutkom zdrowotnym, przy czym najważniejszą rolę odgrywa tu indywidualne podejście do pacjentki oraz współpraca z lekarzem, który dostosuje terapię do jej potrzeb i stanu zdrowia. A znacznym ułatwieniem w przejściu tego etapu będą z pewnością zdrowy styl życia i pozytywne nastawienie.

Rozpoznanie menopauzy opiera się na wywiadzie lekarskim, badaniach hormonalnych oraz ocenie występowania jej objawów. Badania na menopauzę rozpoczyna się od wywiadu lekarskiego, w ramach którego lekarz pozyskuje od pacjentki informacje o cyklu miesiączkowym, nasileniu objawów i wieku wystąpienia pierwszych oznak menopauzy, analizując również historię rodzinną pod kątem np. wystąpienia wczesnej menopauzy u matki. Z kolei w ramach badań hormonalnych chodzi o oznaczenie poziomu hormonu FSH, gdzie jego podwyższony poziom wskazuje na zmniejszoną rezerwę jajnikową, zbadanie poziomu estrogenów i progesteronu oraz poziomu TSH, dla wykluczenia zaburzeń tarczycy, które mogą imitować objawy menopauzy. A w razie potrzeby, lekarz może dodatkowo zlecić wykonanie dodatkowych badań, jak densytometria czyli ocena gęstości kości pod kątem wykrycia osteoporozy, lipidogram dla oceny poziomu cholesterolu i trójglicerydów czy USG narządu rodnego.